ગેજ ક્યાં માપશો? નમૂનાના મધ્યમાં ટાંકા અને પંક્તિઓ ગણો

એક જ દોરો અને સાધનો વાપરવાથી દરેક વ્યક્તિનું ગૂંથેલું કાપડ એક જ માપનું બને એવું નથી. ગેજ જણાવે છે કે નિર્ધારિત લંબાઈમાં કેટલા ટાંકા અને પંક્તિઓ આવે છે. પોતાના કામમાં આ સંખ્યા તપાસવા માટેનો નાનો ટુકડો એટલે નમૂનો. અહીં સપાટ કાપડ માપવાની મૂળભૂત રીત છે. ગોળાઈમાં ગૂંથકામ, જટિલ ભાત કે અન્ય ખાસ માપની રીત માટે પેટર્નની સૂચનાને પ્રાધાન્ય આપો. જોઈતી સંખ્યા મેળવવા કાપડ ખેંચવાને બદલે સમાન સ્થિતિમાં સરખાવી શકાય તેવી નોંધથી શરૂ કરો.

1. પહેલાં શું અને કઈ સ્થિતિમાં માપવાનું છે તે તપાસો

   પેટર્નના ગેજ વિભાગમાં દોરો, સાધન, ટાંકાની ભાત, માપની લંબાઈ અને અંતિમ પ્રક્રિયાની સ્થિતિ જુઓ. બે સળીનું સ્ટોકિનેટ ગૂંથકામ અને ક્રોશેની ભાત સમાન સ્થિતિ નથી. આપેલી સંખ્યા ધોવા કે બ્લોકિંગ પહેલાંની છે કે પછીની તે જુઓ; બ્લોકિંગ એટલે કાપડને આકાર આપી ગોઠવવાની પ્રક્રિયા. જરૂરી પ્રક્રિયા માટે પેટર્ન અને દોરાની સંભાળની સૂચના અનુસરો. સૂકાયા પછી માપવાનું હોય તો નમૂનો પૂરેપૂરો સૂકવો. દરેક રેસા માટે પાણીનું એક જ તાપમાન કે વરાળની પ્રક્રિયા યોગ્ય નથી. 10 સેમીની સૂચના માટે સેન્ટિમીટરની નિશાનીઓ અને 4 ઇંચ માટે ઇંચની નિશાનીઓ વાપરો; વચ્ચે એકમ ભેળવશો નહીં.

2. માપવાના વિસ્તારની આસપાસ જગ્યા રાખો

   માપવાની લંબાઈ 10 સેમી હોય અને નમૂનો કિનારીથી કિનારી સુધી માત્ર 10 સેમી પહોળો હોય તો કિનારી છોડીને મધ્યના 10 સેમી માપી શકાતા નથી. નમૂનો એટલો મોટો બનાવો કે માપવાના વિસ્તારની ચારે બાજુ કાપડ બચે. કિનારીના ટાંકા તથા શરૂઆત અને અંતની પંક્તિઓ મધ્ય કરતાં અલગ હોઈ શકે છે. નમૂનાને સપાટ જગ્યાએ મૂકો, ખેંચ્યા વિના ગોઠવો અને મધ્યમાં માપપટ્ટી મૂકો. જરૂરી લંબાઈ ત્યાં ન સમાય તો નાના નમૂનાને ખેંચવાને બદલે મોટો નમૂનો બનાવો. ચિત્રની બારી માપવાની જગ્યા દર્શાવે છે; તે છાપીને વાપરવા માટેની વાસ્તવિક કદની માપપટ્ટી નથી.

   

3. આડા ટાંકા અને ઊભી પંક્તિઓ અલગ ગણો

   આડી દિશામાં નિર્ધારિત લંબાઈની અંદરના ટાંકા એક પછી એક ગણો. ઊભી દિશામાં નિર્ધારિત લંબાઈની પંક્તિઓ ગણો. ઉદાહરણ તરીકે 10 સેમીમાં 20 ટાંકા અને 26 પંક્તિનું ગેજ હોય તો આડા 10 સેમીના ટાંકાને 20 સાથે અને ઊભા 10 સેમીની પંક્તિને 26 સાથે અલગ સરખાવો. બંને સંખ્યા ઉમેરશો નહીં કે આખા નમૂનાના કુલ ટાંકા લેશો નહીં. આ સમજાવવા માટેની સંખ્યા છે, દરેક દોરા કે ભાતનું લક્ષ્ય નથી. માપના અંતે ટાંકાનો ભાગ આવે તો અનુકૂળ પૂર્ણાંકમાં ગોળ કરવાને બદલે ઓળખી શકાય તે અપૂર્ણાંક પણ લખો. ભાતના એક પુનરાવર્તનને કેટલા ટાંકા ગણવા તે સ્પષ્ટ ન હોય તો પેટર્નનો ખુલાસો જુઓ.

4. સમાન સ્થિતિ સરખાવી આગળની તપાસ પસંદ કરો

   ધારો કે પેટર્ન આડા 10 સેમીમાં 20 ટાંકા કહે છે, પણ તમે 22 ગણો છો. એટલે સમાન પહોળાઈમાં વધારે ટાંકા આવે છે; 22 ટાંકાવાળો માપેલો વિસ્તાર વધારે પહોળો છે એવું નથી. પહેલાં એકમ, માપેલી જગ્યા, ભાત, અંતિમ પ્રક્રિયાની સ્થિતિ અને ગણતરી ફરી તપાસો. પછી સાધનનું કદ કે બીજી સ્થિતિ બદલો તો નવો નમૂનો માપો અને સાધનો સાથે પરિણામ લખો. આડી ગણતરી મળવાથી ઊભી પણ મળે છે તે સાબિત થતું નથી, તેથી પંક્તિઓ છોડશો નહીં. આ એક તપાસથી તૈયાર વસ્તુનું માપ કે પહેરવામાં યોગ્ય બેસવાની ખાતરી મળતી નથી. ફરી તપાસ્યા પછી પણ સમાન પહોળાઈમાં પેટર્નમાં જણાવ્યા કરતાં વધુ ટાંકા હોય, તો તમે વાપરી રહ્યા હો તે ગૂંથકામની સળીઓ અથવા ક્રોશે હૂકનો વધુ જાડો વિકલ્પ અજમાવો; ટાંકા ઓછા હોય તો એ જ પ્રકારના સાધનનો વધુ પાતળો વિકલ્પ અજમાવો. સાધન બદલ્યા પછી નવો નમૂનો ગૂંથો અને પેટર્નમાં જણાવેલી સ્થિતિમાં ટાંકા તથા પંક્તિઓ બંને ફરી માપો.